Pałac z parkiem w Bystrzycy Dolnej

Pałac w otoczeniu parku. 

Powstanie pałacu szacuje się na XVI w. jako zamek wodny, rozebrany w 1830 r. Budynek wzniesiono na rzucie prostokąta jako obiekt dwukondygnacyjny, kryty dachem mansardowym z lukarnami. Zachowane piwnice pałacu oraz przelotowa sień wskazują, że pierwotnie pełnił funkcję mieszkalną. Najstarsza część odpowiada obecnej środkowej części budowli. W latach 70. XIX wieku rozbudowano skrzydło wschodnie, nadając całości cechy pałacu niderlandzkiego. Bryła pałacu składa się z dwukondygnacyjnego obiektu z dostawioną pod kątem prostym oficyną i nieistniejącym już budynkiem stajni. Na początku XX wieku dobudowano skrzydło z rozległym tarasem oraz oszkloną werandą z secesyjnymi motywami zdobniczymi (ok. 1900 r.). Po 1945 r. obiekt przebudowano, co zatarło pierwotny układ wnętrz. Zgodnie z operatem szacunkowym z dnia 24.06.2025 r. budynek wyposażony jest w instalację wodną, kanalizacyjną, elektryczną i odgromową. Powierzchnia zabudowy pałacu wynosi 518 m². 

Do pałacu przylega budynek gospodarczy, usytuowany przy jego północno-zachodniej ścianie. Jest to obiekt parterowy, niepodpiwniczony, wzniesiony na planie prostokąta. Posiada ściany murowane z cegły, stropy łukowe ceramiczne oraz dach dwuspadowy o konstrukcji drewnianej, kryty dachówką ceramiczną. Brak w nim obróbek blacharskich, a stolarka okienna jest drewniana. Obecnie obiekt użytkowany jest przez najemców jako komórki gospodarcze. Powierzchnia zabudowy wynosi 104 m². 

Do parku prowadzi monumentalna brama z drugiej połowy XIX wieku, wybudowana w 1870 r. Całość otoczona jest ogrodzeniem: częściowo murowanym z kamienia o wysokości 1,10 m, a częściowo wykonanym z siatki stalowej na podmurówce kamiennej (wys. 0,5 m), przy czym w siatce występują znaczne ubytki.

Park pałacowy, wpisany do rejestru zabytków pod nr A/3560/1167/Wł z dnia 28.03.1986 r. Wzniesiono go około lat 70. XIX w. Z tego okresu zachowały się m.in. nasadzenia cisów oraz mały staw ozdobny w południowo-wschodniej części obiektu i centralnie ukształtowana polana obsadzona drzewami. Na początku XX w. drzewostan parkowy wzbogacono głównie iglakami. Reliktem XVIII-wiecznego założenia dworskiego jest fragment muru kamiennego, na południowy wschód od pałacu, grodzący przypuszczalnie dawny ogród warzywny lub sad. Obiekt wprowadza urozmaicenie w zabudowie wsi. Chroniony z uwagi na cenny zespół zieleni.

Udział w cenie obiektów wpisanych do rejestru zabytków wynosi 1 659 000,00 zł, co stanowi ok. 93,09% ceny. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – cenę sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków obniża się nie więcej niż o 50%, jeżeli nabywca zobowiąże się do dokonania na tej nieruchomości, w terminie określonym w umowie sprzedaży, nie dłuższym jednakże niż 5 lat od dnia jej zawarcia, nakładów w wysokości co najmniej uzyskanego obniżenia ceny sprzedaży tej nieruchomości.